Jeotermal EnerjiEnerji

Türkiyenin Jeotermal Enerji Potansiyeli ve Kurulu Gücü

Jeotermal Enerji Nedir?

Jeotermal kelime anlamı olarak “jeo” yerküre ve “termal” de ısı anlamına gelir. Bilindiği gibi jeotermal enerji yeni, yenilenebilir, sürdürülebilir, tükenmez, ucuz, güvenilir, çevre dostu, yerli ve yeşil bir birincil enerji kaynağı olması bakımından oldukça önemlidir.

Yenilenebilir enerjiler, gezegenimizin geleceğine, atmosfere ve çevreye zarar vermeksizin, artan enerji ihtiyacını karşılamakta ve teknolojik gelişmelere imkân sağlamaktadır. Yer altındaki güneş olarak da bilinen jeotermal enerji önde gelen bir yenilenebilir enerji kaynağıdır ve bu yerli kaynak gerekli hassasiyet gösterildiği takdirde dünyada en çevre dostu enerji türlerinden biri olarak bilinmektedir. Tanım olarak;

Jeotermal kaynak, jeolojik yapıya bağlı olarak yerkabuğu ısısının etkisiyle sıcaklığı sürekli olarak bölgesel atmosferik yıllık ortalama sıcaklığın üzerinde olan, çevresindeki sulara göre daha fazla miktarda erimiş madde ve gaz içerebilen, doğal olarak çıkan veya çıkarılan su, buhar ve gazların elde edildiği yerlere denir.

Jeotermal sistem, jeotermal alan oluşumunu gerçekleştiren; beslenme alanı, akışkan, ısı kaynağı, rezervuar bölgesi, örtü kaya ve boşaltım alanının tümünü içeren, jeotermal kaynak veya doğal mineralli suların çıkarıldığı, özel jeolojik yapısı, hidrojeolojik ve kimyasal özellikleri olan sisteme verilen isimdir. Tektonizmanın yarattığı kırık ve zayıflık zonlarından kabuk içerisinde sığ derinliklere veya yer yüzüne kadar ulaşan magma faaliyetleri jeotermal sistemin ısı kaynağını oluşturur.

DurumGüç (MWe)Oran
Devrede1.515%69,0
Kurulumu devam eden167%7,6
Üretim lisansı alınan60%2,7
Önlisans alınan417%19,0
Proje aşamasında38%1,7
TOPLAM2.197%100
Jeotermal Enerji Santralleri Kurulu Güç ve Proje Kapasiteleri

Yapılan araştırmada jeotermal enerji toplam kurulu gücün ülkelere göre dağılımı ise aşağıdaki grafikteki gibidir:

jeotermlade dünya
Türkiye’de Jeotermal Kaynaklar" class="index-title">

Türkiye’de Jeotermal Kaynaklar

Ülkemizin jeotermal potansiyeli oldukça yüksek olup, potansiyel oluşturan alanların % 78’i Batı Anadolu’da, % 9’u İç Anadolu’da, % 7 si Marmara Bölgesinde, % 5’i Doğu Anadolu’da ve % 1’i diğer bölgelerde yer almaktadır. Jeotermal kaynaklarımızın % 90’ı düşük ve orta sıcaklıklı olup, doğrudan uygulamalar (ısıtma, termal turizm, çeşitli endüstriyel uygulamalar vb.) için uygun olup, % 10’u ise dolaylı uygulamalar (elektrik enerjisi üretimi) için uygundur.

Türkiye, Alp-Himalaya orojenik kuşağı üzerinde bulunmasıyla bağlantılı olarak, orojenik magmatik ve volkanik aktivitelerin çok olması nedeni ile jeotermal açıdan büyük bir potansiyele sahiptir. Ülkemizde aktif faylara ve volkanizmaya bağlı olarak başta Ege Bölgesi olmak üzere, Kuzeybatı, Orta Anadolu, Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde 600’ün üzerinde jeotermal kaynak bulunmaktadır.

Türkiye’de jeotermal enerji araştırma ve geliştirme çalışmaları 1962 yılından beri MTA tarafından yürütülmektedir. Bu tarihten günümüze kadar MTA’nın jeotermale yönelik yaptığı jeolojik, jeofizik, jeokimya ve sondaj çalışmaları sonucunda sıcaklığı 35 ºC’nin üzerinde olan 170 jeotermal sahanın varlığı ortaya konulmuştur. Bu sahalardan 161 tanesi orta ve düşük sıcaklıklı olup, ısıtma, endüstriyel proses ısı kullanımına ve kaplıca turizmine uygundur. Batı bölgemizde bulunan diğer 9 jeotermal saha ise yüksek sıcaklıklı olup, yeni teknolojilerin kullanılması ile elektrik üretimine uygundur.

Batı Anadolu’daki jeotermal sistemler genelde yüksek sıcaklığa sahip olup, açılma tektoniğine bağlı olarak grabenlerde yer alırlar. Doğu-batı ve kuzeybatı-güneydoğu doğrultulu genç grabenlerde yer alan jeotermal sistemlerin en önemlileri Menderes ve Gediz grabeni içinde gelişmiştir. Bu grabenleri oluşturan diri faylar hem jeotermal yönden, hem de depremsellik yönünden aktiftirler.

blank
Jeotermal Kaynaklar ve Uygulama Haritası

Menders grabeni içinde, Türkiye’nin en yüksek sıcaklığa sahip Denizli-Kızıldere jeotermal sahası (242 ºC), Aydın Germencik jeotermal sahası (232 ºC), Aydın-Salavatlı jeotermal sahası (171 ºC), Aydın-Yılmazköy-İmamköy jeotermal sahası (142 ºC) bulunmaktadır. Gediz Grabenin’deki jeotermal alanlar; Manisa Salihli Caferbeyli sahası (155 ºC), Manisa-Salihli-Kurşunlu sahası (96 ºC), Manisa-AlaşehirKavaklıdere sahası (116 ºC) ve Manisa-Turgutlu-Urganlı sahası (86 ºC) dir. Benzer graben sisteminde gelişen Kütahya-Simav jeotermal sahası (162 ºC) ve Kütahya-Gediz –Abide jeotermal sahası (97 ºC)’da yüksek sıcaklıklı sahalar arasındadır. Çürüksu Garbeni içindeki, Gölemezli jeotermal alanı (65 ºC), Karahayıt sahası (55 ºC) ve Pamukkale (35 ºC) sahası genelde düşük sıcaklıklara sahiptir. Ancak Gölemezli sahasında MTA tarafından sürdürülen sondaj çalışmasında yüksek sıcaklık beklenmektedir.

Batı Anadolu’daki diğer jeotermal sistemler kuzeydoğu-güneybatı doğrultulu grabenler ve volkanik aktivitelerin bulunduğu alanlarda yer alırlar Bu jeotermal alanlar İzmir-Seferihisar sahası (153 ºC), İzmirBalçova sahası (130 ºC), İzmir-Dikili sahası (130 ºC), İzmir-Aliağa sahası (96 ºC) ve İzmir-Çeşme jeotermal sahası (62 ºC)’dır. Bu sahaların dışında Batı Anadolu’nun kuzey kısmındaki Çanakkale-Tuzla jeotermal sahası (174 ºC),
Balıkesir-Bigadiç sahası (95 ºC), Balıkesir-Hisaralan sahası (100 ºC) ve Balıkesir-Gönen sahası (80 ºC) önemli jeotermal alanlardır. Ege bölgesinde sıkışma tektoniği ve genç volkanizmaya bağlı olarak daha düşük sıcaklıklı Manisa-Saraycık (74 ºC) ve Manisa-Kula-Emir jeotermal alanları da (63 ºC) bulunmaktadır.

Orta Anadolu’daki jeotermal sistemler genelde volkanik aktivitelere bağlı olup, Batı Anadolu’ya göre daha düşük sıcaklıklara sahiptir. Bu jeotermal alanlar; Ankara-Kızılcahamam sahası (86 ºC), Kırşehir Terme sahası (57 ºC), Afyon-Ömer-Gecek sahası (98 ºC), Afyon-Sandıklı sahası (70 ºC), Nevşehir Kozaklı sahası (93 ºC), Aksaray-Ziga sahası (65 ºC), Sivas-Sıcak Çermik sahası (49 ºC) ve Yozgat-Sorgun sahası (75 ºC)’dır.

Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da volkanik ve tektonik aktivitelere bağlı olarak gelişen önemli jeotermal alanlar; Van-Erçiş sahası (80 ºC), Ağrı-Diyadin sahası (78 ºC), Bitlis-Nemrut sahası (59 ºC), Diyarbakır-Çermik sahası (51 ºC) ve Urfa-Karaali (49 ºC) sahalarıdır. Kuzey Anadolu’da doğrultu atımlı Kuzey Anadolu Fayı boyunca gelişen önemli jeotermal alanlar; Sakarya-Akyazı sahası (84 ºC), Bursa-Çekirge sahası (82 ºC), YalovaArmutlu sahası (77 ºC), YalovaTerme sahası (66 ºC), Çankırı-Kurşunlu sahası (54 ºC), Tokat-Reşadiye sahası (47 ºC), Bolu-kaplıca 26 sahası (45 ºC) dır. Bu sahaların dışında Doğu Karadeniz’de Rize-Ayder jeotermal sahası (56 ºC) bulunmaktadır.

Dosya Kilitli

Yazıyı .pdf olarak indirmek için Lütfen Giriş Yapın!

Kaynak
1
Daha Fazla Göster

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

enerji sistemleri
Başa dön tuşu

Reklam Engelleyici Algılandı

Lütfen reklam engelleyiciyi devre dışı bırakarak bizi desteklemeyi düşünün